İçeriğe geç
tusblog.com

Asistanlık

Devlet hizmeti yükümlülüğüsüreler ve kurallar

Devlet hizmeti yükümlülüğü, kısaca DHY, tabip ve uzman tabip unvanını kazananların Devlet memuru olarak çalışma yükümlülüğü. Süre gün olarak ölçülüyor ve 300 ile 600 gün arasında değişiyor. Dayanağı 3359 sayılı Kanunun Ek 3. maddesi.

Süre kaç gün?

Süre, atanılan yerin sosyoekonomik gelişmişlik grubuna göre değişiyor. Ek 3. madde bunu İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralamasına bağlıyor.

Görev yeri Süre
Altıncı grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri 300 gün
Beşinci grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile altıncı grup ilçe merkezleri 350 gün
Dördüncü grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile beşinci grup ilçe merkezleri 400 gün
Üçüncü grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile dördüncü grup ilçe merkezleri 450 gün
İkinci grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile üçüncü grup ilçe merkezleri 500 gün
Birinci grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile ikinci grup ilçe merkezleri 550 gün
Birinci grup ilçe merkezleri 600 gün

Gelişmişlik sıralamasında daha geride olan yerde süre kısalıyor. Bu süreler ihtiyaca göre Cumhurbaşkanı kararıyla kısaltılabiliyor.

Yükümlülük her eğitim için ayrı doğuyor: tabiplik, uzmanlık ve yan dal uzmanlığı.

Atama nasıl yapılıyor?

Ek 4. madde süreci tanımlıyor. Tıp fakültesi dekanlıkları ve eğitim hastaneleri baştabiplikleri, mezun olan ya da eğitimini tamamlayan tabiplerin isim ve adreslerini on beş gün içinde Sağlık Bakanlığına bildiriyor.

Tescil işlemlerinin ardından en geç iki ay içinde atama yerleri internet sayfasında ilan ediliyor. Bu ilan tebligat yerine geçiyor.

Görev yerleri, eş durumu ve sağlık mazereti atamaları hariç, tercih hakkı verilerek kurayla belirleniyor. Yükümlülük süresi, personelin atandığı yerde göreve katılmasıyla başlıyor.

Maddenin son hükmü şu: yükümlülük kapsamındaki personel, bu görevlerini tamamlamadan mesleklerini icra edemiyor.

Yükümlülük TUS’a engel mi?

Ana dal için engel değil. 3359 sayılı Kanunun Ek 5. maddesi, 14/7/2023 tarihli değişiklikten sonraki haliyle, tabiplerin yükümlülüklerine başlamadan veya tamamlamadan asistanlık sınavlarına katılabileceğini ve eğitime başlayabileceğini söylüyor.

Yan dal ve ikinci ana dal için şart var. Aynı fıkra, yükümlülük süresinin en az yarısının tamamlanmasını istiyor. Yan dal eğitiminin diğer kuralları yan dal uzmanlık sayfasında.

Eğitimde geçen süreler yükümlülükten sayılmıyor. Asistanlık, uzmanlık, yan dal uzmanlık eğitimi ve askerlikte geçen süreler bunun dışında. Sınavın kendisi TUS nedir sayfasında.

Yükümlülük sırasında hangi statüde çalışılıyor?

Esas olan Devlet memurluğu, ama tek yol değil. Ek 3. maddeye 2022’de eklenen cümleye göre yükümlülüğünü yapmakta olan personel, bulunduğu ilde 4924 sayılı Kanuna tabi sözleşmeli sağlık personeli olarak çalışabiliyor. Sözleşmesi feshedilenler kalan kısmı Devlet memuru olarak tamamlıyor.

İkinci yol aile hekimliği. Ek 5. maddeye göre yükümlü personel bulunduğu ilde sözleşmeli aile hekimi olarak çalışabiliyor ya da aile hekimliği uygulamaları için görevlendirilebiliyor. Bu sürelerin tamamı yükümlülükten sayılıyor.

Yükümlülüğü tamamlayanlar, talepleri halinde sürelerle ilgili sınırlamalara tabi olmaksızın kurum içi veya kurumlar arası naklen ya da açıktan atamaya hak kazanıyor.

Kimler yükümlü değil?

Türk Silahlı Kuvvetlerinde tıp, uzmanlık ya da yan dal uzmanlık öğrenimini tamamlayanlar yükümlülüğe tabi değil. Ancak Türk Silahlı Kuvvetlerinde iki yıl görev yapmadan ayrılanlara madde hükümleri uygulanıyor.

Sağlık Bakanlığı ve Millî Savunma Bakanlığınca müştereken belirlenen yerlerde askerliğini yedek subay olarak yapanlar yükümlülüğü tamamlamış sayılıyor.

Ek 16. madde ayrı bir muafiyet tanıyor. Yurt dışında görev yapan doçent ve profesör unvanlı tıp doktoru akademisyenler, Türkiye’de en az üç yıl fiilen akademik kadroda meslek icrasında bulunmak kaydıyla muaf tutuluyor.

Ayrıntı ve istisnalar

  • Sürenin sayımında fiilen çalışma esas. Hafta sonu ve resmi tatil günleri fiili çalışmadan sayılıyor; yıllık, mazeret ve hastalık izinli geçirilen günler yükümlülük süresine ekleniyor.
  • Harekât kapsamında belirlenen yerlerde görev yapanlarda, Ek 6. maddeye göre buralarda geçen fiili sürelerin bir buçuk katı alınıyor.
  • Yönetmeliğin 12. maddesinde kanundan farklı bir ölçü duruyor: sınav tarihi itibarıyla yükümlülüğün tamamlanmasına dokuz aydan az süre kalmış olması ve eğitime başlamak için yükümlülüğün tamamlanmış olması. Yönetmelik 3 Eylül 2022’de yürürlüğe girdi, kanundaki değişiklik 14 Temmuz 2023’te; ÖSYM kılavuzları kanunun değişik metnini aktarıyor.
  • Beşinci ve altıncı grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile Cumhurbaşkanınca tespit edilecek yerlerde yükümlülüğünü yerine getirenler, tekrar yükümlü olduklarında istekleri dışında aynı yerlere atanamıyor.
  • Atama sonuçlarının ilanından sonra, belgelerini tamamlamak üzere personele yirmi gün süre veriliyor.
  • Yer değişikliği sınırlı. Ek 6. maddeye göre yükümlü personel, mazeret ve zorunlu haller dışında başka yere atanamıyor. Deprem gibi olağanüstü hallerde bir ayı aşmamak üzere geçici görevlendirme, harekât ve salgınla mücadele ihtiyaçları kapsamında iki aya kadar resen görevlendirme mümkün; bu süre Sağlık Bakanı tarafından üç katına kadar uzatılabiliyor.
  • Mazeret ya da zorunluluk nedeniyle başka yere atananın kalan süresi, eski ve yeni görev yerinin hizmet sürelerinin oranına göre yeniden belirleniyor.
  • Türk Silahlı Kuvvetleri hariç, herhangi bir kamu kurumu adına öğrenim gören personelin bu kanundan doğan yükümlülüğü, mecburi hizmet süresinden düşülüyor.

Sık sorulanlar

Uzmanlık eğitiminden sonra kaç kez yükümlülük doğar? Ek 3. madde yükümlülüğü her eğitim için ayrı ayrı sayıyor. Tıp fakültesinden mezun olan bir, uzman olan ikinci, yan dal uzmanı olan üçüncü bir yükümlülük üstleniyor. Eğitim süreleri uzmanlık süreleri sayfasında.

Yükümlülük sırasında muayenehane açılabilir mi? Ek 4. madde yükümlülük kapsamındaki personelin görevini tamamlamadan mesleğini icra edemeyeceğini söylüyor.

TUS’u kazanıp atanamayan yükümlülerin hakkı ne oluyor? Kılavuz, sınav sonuçlarından doğan hakların yalnız ilgili dönem için geçerli olduğunu yazıyor. Durumu 3359 sayılı Kanunun Ek 5. maddesi kapsamında olan adayların hakları ise saklı.

Yükümlülük atamaları açıktan atama sayısına dahil mi? Ek 6. maddeye göre yükümlülük kapsamında yapılacak atamalar açıktan atama sayısına dahil edilmiyor.

Kaynaklar (3)
  1. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu, Ek Madde 3, 4, 5, 6 ve Ek Madde 16Erişim: 20 Kasım 2026
  2. Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği (RG 3/9/2022-31942), madde 12Erişim: 20 Kasım 2026
  3. ÖSYM 2026-TUS 2. Dönem Başvuru KılavuzuErişim: 20 Kasım 2026

Güncellendi: